Archief

Het woord ‘onbekend’ geldt in ieder geval niet voor de musici, want het betreft hier drie internationaal gerenommeerde collega’s die al decennia met elkaar optreden en ook ’t Woudt meerdere malen aandeden. Marten, Menno en Viola brengen u verrassingen uit de tweede helft van de achttiende eeuw en nodigen u uit het onbekende te omarmen.

De vraag ‘maakt onbekend ook onbemind?’ wordt met betrekking tot repertoire ten onrechte vaak bevestigend beantwoord. De muziekgeschiedenis heeft een enorme hoeveelheid zéér goede componisten voortgebracht en een verhoudingsgewijs klein aantal geniale componisten. De genialen worden voortdurend geprogrammeerd, vaak ook om u, het publiek, naar binnen te lokken. De zéér goede echter, soms schrijven ze zelfs een geniaal deeltje in een zéér goed werk, moeten nog steeds vechten voor een plekje op het programma.

Om u extra nieuwsgierig te maken werden de namen van de componisten pas aan het eind van het concert onthuld, zodat u werkelijk onbevooroordeeld kon genieten.

Marten Root was meer dan 30 jaar eerste fluitist in het Barokorkest van de Nederlandse Bachvereniging. Sinds 1992 bekleedt hij dezelfde functie in Sir John Eliot Gardiner’s Orchestre Révolutionnaire et Romantique. Hij geeft les in historische fluiten aan het Conservatorium van Amsterdam en is professor voor historische fluiten aan de Hochschule für Künste in Bremen.

Viola de Hoog treedt als eerste celliste op met orkesten als Tafelmusik Toronto, het Orchestre Révolutionnaire et Romantique, de English Baroque Soloists, het Barokorkest van de Nederlandse Bachvereniging, Concerto Köln, de Kölner Akademie, de Nieuwe Philharmonie Utrecht en The King’s Consort. Als docente barokcello en kamermuziek is zij verbonden aan de conservatoria van Amsterdam, Utrecht en Bremen.

De professoren van Menno van Delft waren onder anderen Gustav Leonhardt, Bob van Asperen, Piet Kee en Jacques van Oortmerssen. Als continuospeler en solist concerteert Menno met onder meer Al Ayre Español, Combattimento Consort, het Nederlands Blazers Ensemble, het Koninklijk Concertgebouworkest, het Nederlands Kamerkoor en de Nederlandse Bachvereniging. Sinds 1995 doceert hij, als opvolger van Gustav Leonhardt, klavecimbel, clavichord, basso continuo en ensemblespel aan het Conservatorium van Amsterdam.

Twaalf maanden, twaalf muzikale schilderijen. In haar meesterwerk Das Jahr (1841) verklankt Fanny Mendelssohn de seizoenen van het jaar: van een sprankelende lente tot de verstilde winter. Geïnspireerd door haar reizen en persoonlijke ervaringen schreef zij een poëtische cyclus vol kleur en verbeelding, een verborgen juweel van een componiste die in haar tijd vaak overschaduwd werd. Het werk is een muzikaal dagboek van haar reis naar Italië (1839-1840). De originele partituur bevat illustraties van haar echtgenoot Wilhelm Hensel en begeleidende gedichten bij elk deel. Een zeldzame kans om dit meesterwerk in volle glorie te beleven, gespeeld op een fortepiano uit de tijd van Fanny Mendelssohn.

Fanny Mendelssohn

Fanny Mendelssohn is de oudste dochter uit de welgestelde familie Mendelssohn. Allen zijn muzikaal, maar Fanny en haar broer Felix springen eruit. Ze krijgen samen en apart les van de beste docenten en leren de werken en compositietechnieken van Bach en Mozart kennen. Fanny valt op. Componist Zelter schrijft aan de beroemde dichter Goethe hoe bijzonder ze is: ‘Ze speelt als een man.’

Maar waar Felix geregeld optreedt en zijn composities uitgevoerd hoort worden, zit dat er voor Fanny, als ze eenmaal een jonge vrouw is, niet meer in. Voor haar kan en mag muziek ‘slechts een sieraad zijn, nooit de basis van je bestaan’, schrijft haar vader. En dus worden haar liederen uitgebracht onder de naam van haar broer, die overigens, als de Britse koningin Victoria hem complimenteert met zijn werk, eerlijk zegt dat het van zijn zus is.

Fanny trouwt met beeldend kunstenaar Wilhelm Hensel, die wél probeert de partituren van zijn vrouw bij uitgeverijen onder te brengen. Maar uiteindelijk gehoorzaamt ze toch aan haar familie. Ze stort zich, net als eerder haar ouders, muzikaal op het organiseren van zeer drukbezochte concerten in haar Berlijnse huis.

Net als haar broer vindt Fanny veel inspiratie op reis door Italië. Ze componeert en laat zich aanmoedigen door onder meer Gounod, die haar een ‘zeldzaam talent’ vindt. In 1846 verschijnt eindelijk haar opus 1 in druk: een liedverzameling met illustraties door haar echtgenoot. Zelfs Felix geeft zijn zegen, en zo lijkt een nieuw leven te beginnen. Helaas krijgt ze enkele maanden later tijdens een repetitie een hersenbloeding en overlijdt. Kort daarna krijgt ook haar intens rouwende broer een beroerte. De twee wonderkinderen liggen naast elkaar begraven.

Olga Pashchenko

Olga Pashchenko is een van de meest veelzijdige en meeslepende pianisten van dit moment. Geboren in Moskou en gevormd in Amsterdam, veroverde zij de internationale podia met haar ongekende talent en veelzijdigheid. Zij schittert als pianiste, fortepianiste, klaveciniste én organiste, een zeldzame combinatie die haar spel een bijzondere rijkdom geeft. Op een fortepiano brengt zij Beethoven en Schubert tot leven met verfijnde kleuren en transparantie; op een vleugel laat zij Mendelssohn en Rachmaninov sprankelen met kracht en poëzie.

Olga trad op in toonaangevende zalen en festivals over de hele wereld, van het Festival Oude Muziek Utrecht en het Beethoven-Haus Bonn tot Het Concertgebouw Amsterdam. Ze werkte samen met ensembles als Concerto Köln, het London Philharmonic Orchestra en het Orchestra of the Age of Enlightenment. Haar cd ‘Guess Who? Fanny & Felix Mendelssohn’ werd overladen met prijzen, waaronder een Diapason d’Or en vijf sterren in BBC Music Magazine. Naast haar internationale carrière is Olga een bevlogen docent aan het Conservatorium van Amsterdam en het Koninklijk Conservatorium van Gent.

Programma

Das Jahr – Fanny Mendelssohn (1805-1847)

• Januar: Ein Traum (Adagio, quasi una fantasia)
• Februar: Scherzo (Presto)
• März: Praeludium und Choral
• April: Capriccioso
• Mai: Frühlingslied
• Juni: Serenade (Allegro)
• Juli: Serenade (Larghetto)
• August: Allegro
• September: Am Flusse (Andante con moto)
• Oktober: Allegro con spirito
• November: Mesto
• Dezember: Allegro molto
• Postludium: Choral

Wie in het Italiaanse schiereiland van de 17e eeuw als vrouw geboren werd in een gegoede familie, had geen andere toekomstperspectieven dan een (gearrangeerd) huwelijk of het klooster. Dat laatste bood voor een jonge vrouw die haar muzikaliteit verder wilde ontwikkelen en beleven de meeste kansen. Niet alleen moest er tijdens de mis gezongen worden en het orgel bespeeld, maar monialen konden ook beschikken over persoonlijke muziekinstrumenten. Bij de uitvoering van polyfone muziek werd creatief omgegaan met het gebrek aan mannen: instrumenten als de viola da gamba en de niet zeer ‘vrouwelijke’ trombone konden de lage stemmen voor hun rekening nemen, als die niet, al dan niet een octaaf hoger, door medezusters gezongen werden.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de meeste gepubliceerde vrouwelijke componisten in de 17e eeuw monialen waren. Wat wel doet verwonderen is hun muziek. Lucrezia Orsina Vizzana’s voorliefde voor teksten die verwijzen naar zingen en musiceren is als een persoonlijke bekentenis. Isabella Leonarda publiceert niet alleen virtuoze vioolsonates, maar bezingt ook de vreugde van haar aardse bestaan met Jezus. Chiara Margarita Cozzolani verklankt de liefde voor haar hemelse bruidegom op zeer zinnelijke wijze, en de metaforen die Vittoria Aleotti en Caterina Assandra voor de hemelse liefde gebruiken zijn niet wezenlijk anders dan die waarin hun tijdgenoten de erotische liefde beschrijven.

Klaartje van Veldhoven wordt geprezen vanwege haar heldere stemgeluid, haar avontuurlijkheid en integere interpretaties. Zij was al vanaf jonge leeftijd te horen op de concertpodia in binnen- en buitenland. Klaartje studeerde aan de Schola Cantorum in Basel en het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Zij toerde door Europa met het European Union Baroque Orchestra o.l.v. Christina Pluhar en zong als soliste bij onder meer het Residentie Orkest, de Nieuwe Philharmonie Utrecht o.l.v. Johannes Leertouwer, Ton Koopman, Sigiswald Kuijken en the Spirit of Gambo.

De Letse sopraan Līga Zīriņa is gespecialiseerd in oude muziek. Haar repertoire strekt zich uit van de renaissance tot de late barok. Zij studeerde hoofdvak zang bij Xenia Meijer aan het Conservatorium van Amsterdam en bijvak barokviool bij Antoinette Lohmann. Momenteel volgt ze een masteropleiding aan de Schola Cantorum Basiliensis in Bazel bij Ulrike Hofbauer. Līga werkte recent onder meer samen met Música Temprana en het Belgische ensemble Vox Luminis.

Constance Allanic is een veelzijdig artiest. Niet alleen als muzikant, maar ook als danseres staat zij met het ene been in de wereld van de historische uitvoeringspraktijk en met het andere in de orale tradities en folklore. Als een van de weinige bespelers van barokharpen is Constance een veelgevraagd soliste en continuospeelster bij onder andere de Nederlandse Bachvereniging (waar zij ook lirone speelt), Concerto Köln, de Holland Baroque Society en verschillende operahuizen in Duitsland. Zij is docente historische harp aan het Conservatorium van Amsterdam.

Programma

Raffaella Aleotti (1575-1620) – S. Vito, Ferrara

• Audivi vocem, uit: Sacrae Cantiones, Venetië 1593

Claudia Sessa (ca. 1570 - ca. 1615) – S. Maria Annunciata, Milaan

• Sopra le orecchie
• Sopra gli occhi
• uit: Canoro pianto di Maria Vergine, Venetië 1613

Caterina Assandra (ca. 1590 - na 1618) – S. Agata, Lomello

• O dulcis amor Jesu, uit: Motetti a due e tre voci, opera seconda, Venetië 1609

Cipriano de Rore (1515-1565) / Elena Malvezzi (ca. 1515-1563) – S. Agnese, Bologna

• Carità (intavolatie), uit Elena Malvezzi’s manuscript, ca. 1560

Lucrezia Orsina Vizzana (ca. 1590-1662) – S. Cristina, Bologna

• O invictissima
• Omnes gentes cantate Domino
• Sonet vox tua
• Amo Christum
• uit: Componimenti musicali de motetti concertati, Venetië 1623

Maria Xaveria Peruchona (ca. 1652 - na 1709) – S. Orsola, Galliate (Novara)

• O vos omnes, uit: Sacri Concerti, opera prima, Milaan 1675

Chiara Margarita Cozzolani (1602-1677) – S. Radegonda, Milaan

• Venite qui esuritis, uit: Scherzi di sacra melodia, opera terza, Venetië 1648
• O dulcis Jesu, uit: Corollarium Geistlicher Collectaneorum, Leipzig 1649

Claudia Francesca Rusca (1593-1676) – S. Caterina, Brera (Milaan)

• Ego dormio
• Canzona prima
• Iubilate
• uit: Sacri Concerti, Milaan 1630

Isabella Leonarda (1620-1704) – S. Orsola, Novara

• Sonata duodecima a violino solo, uit: Sonate opera XVI, Bologna 1693

Maria Francesca Nascimbeni (1658-1680) – Ancona

• Lo sposo vezzoso, uit: Canzoni e madrigali morali, Ancona 1674

De opbouw van het programma ‘Sirenas te cantan’ volgt een lijn die begint in de Spaanse renaissance en ons vervolgens meeneemt naar de Gouden Eeuw die uitmondt in Latijns-Amerika.

De liederen in het genre romance zijn bij uitstek geschikt om verhalen te vertellen. Ze bestaan uit strofen van vier verzen die met dezelfde muziek worden herhaald, wat de mogelijkheid biedt een verhaallijn te ontwikkelen. Sommige liederen waren in hun tijd bijzonder populair en melodieën werden hergebruikt in religieuze motetten en in variaties voor gitaar. De liederen verhalen de spanningen en emoties van de liefde in de geest en stijl van hun tijd, meestal verwoord vanuit het mannelijk perspectief, maar soms vanuit een vrouwelijk verlangen. Ze vertellen ons hoe men in die tijd de romantiek van de liefde beleefde en hoe erover werd gedacht.

De taal van de 16e-eeuwse renaissance is verfijnd, poëtisch en expressief, zoals in Entra mayo y sale abril, A los baños del amor en No pueden dormir mis ojos. In de barok van de Gouden Eeuw werd de stijl beïnvloed door het zeventiende-eeuwse theater: kunstzinnig maar minder poëtisch en soms zelfs direct en rauw, zoals in Por la puente, Juana en Entre dos álamos. Door inheemse en Afrikaanse invloeden is de typisch Latijns-Amerikaanse stijl ontstaan, zoals te horen in de Peruaanse liederen.

Música Temprana verkent repertoire uit de renaissance en barok, niet alleen in Latijns-Amerika maar ook vanuit bronnen van het toenmalige Spaanse wereldrijk. Hiermee brengt het ensemble de muziekontwikkeling van Latijns-Amerika in kaart, vanaf het moment dat de eerste conquistadores voet aan wal zetten in de Nieuwe Wereld tot en met de volwassenwording van de eigen barokmuziek op Latijns-Amerikaanse bodem. Het repertoire is veelal het resultaat van het eigen onderzoek van de dirigent en oprichter, Adrián Rodríguez Van der Spoel.

Sinds het eerste concert in 2001 bracht het ensemble zeven albums uit en trad het op op belangrijke festivals, zoals het Festival Oude Muziek Utrecht, de Trigonale in Oostenrijk, het Oude Muziek Festival in Stockholm, het Festival van Vlaanderen, het Mozart Festival in Rovereto (Italië) en Musica Sacra in Maastricht. Verder maakte Música Temprana tournees in Latijns-Amerika, met name in Bolivia, Costa Rica, Argentinië en Ecuador, en maakte het een succesvol debuut in de Verenigde Staten met concerten in Chicago en New York.

Programma

• Ay luna que reluzes – anoniem, Cancionero de Uppsala, 1556
• A sombra de mis cabellos – Jacobus de Milarte, Cancionero de Palacio, ca. 1500
• ¡Al alva venid, buen amigo! – anoniem, Cancionero de Palacio, ca. 1500

• La suave melodía / Corriente dicha la Cuella / Il Spiritillo Brando – Andrea Falconieri (ca. 1585-1656)
• Si viesse e me levase – Alonso Mudarra, Tres libros de música en cifra para vihuela, 1546
• Allá se me ponga el sol – Juan Ponce (ca. 1480 - na 1520), Cancionero de Palacio, ca. 1500
• No pueden dormir mis ojos – Pedro de Escobar (ca. 1465 - na 1535), Cancionero de Palacio, ca. 1500

• Ricercada – Diego Ortiz (1510-1576), Trattado de glosas, 1553
• Vaya pues rompiendo el aire – Sebastián Durón (1660-1716)

• La dama d’Aragó – traditioneel uit Catalonië
• Por la puente, Juana – anoniem, Cancionero de Turín, ca. 1600
• A cierto galán, su dama – anoniem, Codex De Zuola, Cusco, Peru, 17e eeuw
• Entre dos álamos verdes – anoniem, Codex De Zuola, Cusco, Peru, 17e eeuw

• Cumbeé – Santiago de Murcia (1673-1739), Codex Saldívar, ca. 1730
• Yo se que na ha de gana – anoniem, Codex De Zuola, Cusco, Peru, 17e eeuw
• El Cielito, baile de Potosí – anoniem, Noticia, Pereyra y Ruiz, Peru, 1816
• Marizápalos – anoniem, Codex De Zuola, Cusco, Peru, 17e eeuw
• Guárdame las vacas – Alonso Mudarra, Tres libros de música en cifra para vihuela, 1546

De avondserie werd afgesloten met een concert door onze ‘eigen’ getalenteerde organiste en klaveciniste samen met de fenomenale Belgische organist en klavecinist Bart Jacobs. Op hun muzikale reis doen zij hun ‘eigen’ landen Italië, België en Nederland aan met muziek voor één en twee toetsinstrumenten.

Deze landen speelden een sleutelrol in het ontstaan van de klaviermuziek rond de 17e eeuw, met componisten als Girolamo Frescobaldi, John Bull en Jan Pieterszoon Sweelinck. In die tijd was het onderscheid tussen toetsinstrumenten zoals orgel, klavecimbel en clavichord veel minder scherp: dezelfde muziek klonk op verschillende ‘klavieren’ en kreeg zo telkens een nieuw karakter. Dat geeft de twee musici de kans om met elkaar in dialoog te gaan, zowel in afwisseling op verschillende toetsinstrumenten als in repertoire voor twee spelers samen, een praktijk die toen ook bijzonder populair was.

Francesca Ajossa (1999) studeerde orgel en orgelcompositie aan het Conservatorium van Cagliari, waar zij in 2018 cum laude haar bachelor behaalde. Na een Erasmusperiode bij Ben van Oosten rondde zij in 2020 haar master of music aan Codarts eveneens cum laude af. Ze was Organ Scholar in Ratingen (2020-2022) en voltooide daarnaast een master muziekpsychologie (York, 2021) en de master Claviorganum (Hamburg, 2023, cum laude). Francesca concerteert op Europese festivals, won prijzen bij internationale concoursen en nam drie cd’s op. Momenteel is zij promovendus aan de KU Leuven en het Orpheus Instituut, hoofdorganist van de kerk in ’t Woudt en artistiek en algemeen coördinator van de Contius Foundation in Leuven. Francesca is sinds 2026 lid van de Belgische Jonge Academie en werd genomineerd voor de Sweelinckprijs 2026 als jonge ambassadeur voor de orgelcultuur in Nederland.

Bart Jacobs studeerde orgel, klavecimbel en basso continuo aan het Lemmensinstituut bij Reitze Smits en Kris Verhelst, met grootste onderscheiding. Tussen 2006 en 2010 won hij prijzen op verschillende internationale orgelwedstrijden, waaronder de eerste prijs van het Schnitger Concours Alkmaar. Sinds 2012 is hij organist-titularis van de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal in Brussel. Bart concerteert in heel Europa met ensembles als Vox Luminis, Les Muffatti, Currende, Il Gardellino, Utopia, Psallentes en Hathor Consort. Hij werkte mee aan ‘All of Bach’ van de Nederlandse Bachvereniging en is docent orgel en klavecimbel aan de Academie voor Muziek, Woord en Dans in Bornem en aan het Lemmensinstituut in Leuven. In 2021 ontving hij de Cultuurprijs Bornem voor zijn inzet voor de orgelcultuur. Hij werkte mee aan meer dan veertig cd-opnames; zijn opname van reconstructies van orgelconcerti van J.S. Bach met Les Muffatti (2019) werd bekroond met een Diapason d’Or, een 10 in Luister en de Klara Award voor beste Belgische klassieke cd.

Programma

België

• Uit het Susanne van Soldt-manuscript (Antwerpen, 1599): Brande champanje; Herr ick wil u uyt ’s herter grond; Brabanschen ronden dans
• Peter Philips (ca. 1560-1628): Pavana dolorosa
• John Bull (1562-1628): A battle and no battle

Italië

• Giovanni Gabrieli (ca. 1557-1612): Canzon septimi toni a 8 (uit: Sacrae symphoniae, 1597)
• Girolamo Frescobaldi (1583-1643): Recercar con obligo di cantare la quinta parte senza toccarla (uit: Fiori musicali, 1635)
• Johann Jacob Froberger (1616-1667): Suite nr. 2 in d klein (Allemande, Courante, Sarabande, Gigue)

Nederland

• Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621): Est-ce Mars, SwWV 321
• Uit het Camphuysen-manuscript: Daphne

Omwegen

• Charles Racquet (1598-1664): Fantaisie pour montrer ce que se peut faire à l’orgue (uit: M. Mersenne, Traité de l’harmonie universelle, Parijs 1636)
• Francisco Correa de Arauxo (1584-1654): Tiento de séptimo tono, FO 25
• Thomas Tomkins (1572-1656): A fancie for two to play
• Johann Sebastian Bach (1685-1750): Chaconne in d klein, BWV 1178

Papillon kwam met haar nieuwe interactieve voorstelling ‘Kralàn’, speciaal voor kinderen van 6 tot ca. 10 jaar en hun ouders, broertjes en zusjes, opa’s en oma’s en vele anderen.

Mirre is een meisje dat veel liever wil spelen dan slapen. Als de avond valt komt ze wonderlijke figuren uit de droomwereld tegen met wie ze op avontuur gaat. Dit alles wordt omlijst met fantasievolle barokmuziek, vrolijke liedjes en dans, waarbij het publiek een belangrijke plek inneemt. Er gebeuren vreemde dingen: zelfs de musici worden dusdanig betoverd dat ze gaan ruilen van instrumenten! Een spetterende familievoorstelling voor iedereen die houdt van muziek, bijzondere instrumenten en verhalen om van te dromen.

Vrolijk interactief muziektheater met barokinstrumenten, waarin muziek, verhaal en beleving hand in hand gaan. De kinderen doen mee met zingen en bodypercussie, en na afloop kunnen ze onder toezicht de barokviool, altviool, barokfagot, blokfluit en klavecimbel zelf uitproberen.

Ensemble Papillon is een jong gezelschap dat klassieke muziek naar een jonge doelgroep brengt. Barokmuziek om precies te zijn. Deze periode uit het verleden staat bol van krachtige, fantasievolle en emotionele muziek. Veel kinderen komen hier weinig mee in aanraking en dat vinden wij een gemis. Via verhalend muziektheater maakt Papillon de prachtige klassieke klanken beschikbaar voor jonge luisteraars in de basisschoolleeftijd.

Manu Huyssen, Koos Verhage, Tim Veldman en Rianne Helmus leerden elkaar kennen tijdens hun studies aan het Utrechts Conservatorium. Met dit ensemble combineren ze hun liefde voor barokmuziek, educatie en performance. Ensemble Papillon speelt op authentieke instrumenten, en door het verbinden van verhaal, beeld en klank ontstaat een nieuwe blik op oude muziek.