Archief

De moedertaal ligt het dichtst bij het hart. Daarom is Camerata Trajectina al 50 jaar pleitbezorger van zingen in het Nederlands. Wie het oeuvre van ons ensemble bekijkt, krijgt een kleine cursus in de geschiedenis van de Nederlandse muziek. Vanaf 1974 hebben we jaar na jaar ‘nieuwe’ oude muziek herontdekt, onderzocht en uitgevoerd, en hebben we meer dan 45 albums uitgebracht.

Of zoals het Algemeen-Nederlands Verbond schreef toen wij de Visser-Neerlandiaprijs voor Cultuur kregen: ‘Dankzij onderzoek en uitvoering heeft Camerata Trajectina onze kennis van de Nederlandse muziek uit de middeleeuwen, de Renaissance en Vroeg-Barok aanzienlijk verruimd en de mythe weerlegd dat de Nederlandse cultuur een anti-muzikale of muziek-arme cultuur zou zijn geweest. Het ensemble bracht een schat van tot dusver onbekend muzikaal werk aan het licht en voert die uit op hoog professioneel niveau en op enthousiasmerende wijze waardoor een breed cultuur minnend publiek wordt bereikt.’

In ons jubileumjaar is het tijd om eens terug te kijken.

Programma

Geuzenliederen

• Neemt my inder hand
• Slaet op den Trommele
• Nero moordadich
• Het Gentsch Vader-onze
• Merck toch hoe sterck
• Wy Geuskens willen nu singhen
• Wilhelmus
• Stort tranen uyt
• Den Geusen Haes-op

Psalmen

• Psalm 51 – Jan Pieterszoon Sweelinck (tekst: Filips van Marnix van Sint-Aldegonde)
• Improvisatie over Psalm 2
• Het reghende seer ende ich worde nat
• Psalm 3 – Jacob Clemens non Papa en Gherardus Mes
• Triumph-Lied voor Piet Heyn en Hendrick Lonck op Psalm 68 – Jan Pieterszoon Sweelinck

Liederen van P.C. Hooft

• Rosemont, hoordij spelen noch zingen – muziek: Pierre Guédron
• Ach, Amarilis – wijze: Vant Boerinneken dat water haalt
• Klaere, wat heeft er uw hartjen verlept – wijze: Wooddicocke
• Galathea – wijze: Gister avont spade sloot ick mijn deur
• O mijn gewenste weelde (Dartelavond) – muziek: Giovanni Giacomo Gastoldi

Maastrichts Liedboek

• Schoon lief, uut charitaten – Ludovicus Episcopius
• De lustelijcken mey is nu in sijnen tijt – Jacobus Clemens non Papa
• Die vogelkens vrolick ruyten – Jacobus Clemens non Papa
• Wij comen hier gheloopen – anoniem
• Een bier, een bierenbroyken – Ludovicus Episcopius

Pauze van 10 minuten

De grote dichters

• Bouffons
• ’t Nieuw-Jaer is ons nu weder toegekomen – Jacob Cats, muziek: François Richard
• Hoe is’t beloven – Constantijn Huygens, wijze: Luz de mi alma
• Waer werd oprechter trouw – Joost van den Vondel, muziek: Antoine de Boësset
• Fytje Floris – Gerbrand Adriaensz. Bredero, wijze: Bange suchjes gaet nu spelen

Oude muziek, nieuwe teksten – Gerrit Komrij

• Waer sij di Han – Jacob Obrecht
• Venus’ band – zettingen: Josquin des Prez & anoniem
• Calata (instrumentaal) – Joan Ambrosio Dalza
• Meiskin es u cutkin ru – Jacob Obrecht

De eerste Nederlandstalige opera, uit Bacchus, Ceres en Venus van Johan Schenk

• Ballet van Bacchus
• Ik smelt van druk (Venus)
• Al die niet meugen (Sylenus)
• Sarabande
• Wat leed kan toch u, landman, kwellen (Ceres)
• Gedenkt Jupyn, myn Vader, niet (Bacchus)
• Dans van Cupido
• Nu mag de aarde vrolyk wezen

Vanavond klinkt er muziek van mensen aan het hof van Ferrara van o.a. Raffaella Aleotti, Luzzasco Luzzaschi en Lodovico Agostini. Muziek speciaal geschreven voor deze super-vrouwen met hemelse stemmen. Er klinkt ook muziek uit de kring rond het hof van talentvolle vrouwen als Francesca Caccini, Barbara Strozzi en natuurlijk van Claudio Monteverdi. Hij kende de zangers maar al te goed en schreef daar ook muziek voor.

Ook is er prachtige muziek van latere vrouwen te horen die moeite hadden met de mannenwereld om hen heen zoals Clara Schumann en Nadia Boulanger en er klinken teksten van onze eigen Tre Donne, op muziek gezet door Stijn van der Loo.

TRE DONNE

Mannen moeten werken, vrouwen moeten zorgen: deze oeroude opvatting vormt de basis voor veel kwalijke, stereotiepe opvattingen over mannen- en vrouwenrollen door de eeuwen heen. Ook het optreden op een podium was eeuwenlang taboe voor vrouwen. Vrouwenrollen werden daarom door mannen gespeeld of gezongen.

In de Europese canon van de muziekgeschiedenis klinken slechts weinig stemmen van vrouwelijke musici, veel vrouwen die in het verleden wel degelijk een belangrijke rol hebben gespeeld, zijn hieruit verdwenen. In de voorstelling TRE DONNE schrijft Le Nuove Musiche een nieuwe geschiedenis via de vrouwen die daaruit zijn geschrapt. De stemmen van deze vrouwen laat zij weer helder klinken en krijgen zij de aandacht die ze verdienen.

Italië, eind zestiende eeuw. Aan de hoven bloeien de kunsten als nooit tevoren. Bouwmeesters, beeldend kunstenaars en musici worden ingezet ter meerdere eer en glorie van de adel. Mannen en jongens zongen de mooiste muziek die ooit werd geschreven. In Ferrara, aan het hof van graaf Alfonso d’Este was het niet anders. Maar daar klonk ook een ánder geluid: in het geheim – Musica Segreta – klonken daar de onaardse, adembenemende stemmen van drie virtuoze zangeressen: TRE DONNE DI FERRARA.

Geheim bleef het niet lang. Hun virtuositeit baarde opzien en inspireerde grote componisten tot unieke meesterwerken. Als feministes avant la lettre veroverden de Tre Donne moeiteloos de beschaafde wereld. Totdat in 1597 graaf Alfonso overlijdt. Zijn dood betekent ook het einde voor de Tre Donne. Muziek is opnieuw aan de mannen. Vrouwenstemmen worden overgenomen door jongens en castraten. De Tre Donne raken in de vergetelheid, maar Le Nuove Musiche brengt deze vrouwen terug.

Regie: Kiki Jaski. Visueel concept en kostuums: Sanne Puijk. Productie: EEBA Music (Evert Bandringa).

Programma

De musici doen een greep uit onderstaande componisten en stukken:

Raffaella Aleotti (1575-1620)

• Angelus ad pastores ait

Luzzasco Luzzaschi (ca. 1545-1607)

• Troppo ben può
• Io mi son giovinetta
• Aura soave

Lodovico Agostini (1534-1590)

• Tra Giove in cielo
• Morrò

Barbara Strozzi (1619-1677)

• Le tre Grazie a Venere

Claudio Monteverdi (1567-1643)

• Sciocco mondo

Francesca Caccini (1587-1640)

• Dov’io credea

Clara Schumann (1819-1896)

• Die stille Lotosblume
• Sie liebten sich beide
• Ich hab’ in deinem Auge

Nadia Boulanger (1887-1979)

• In paradisum
• Was will die einsame Träne?
• S’il arrive jamais

Stijn van der Loo (1963)

• Op reis
• 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10
• Vrij

Louise Farrenc (1804-1875) is een Franse componiste, virtuoze pianiste, pedagoog en muziekliefhebber. Zij studeerde bij Anne Elisabeth Cécile Soria, een leerling van Muzio Clementi. Op 15-jarige leeftijd startte zij met compositielessen bij Anton Reicha, haar compositieleraar aan het Conservatorium van Parijs. Zij volgde pianolessen bij Johann Nepomuk Hummel en Ignaz Moscheles. In 1821 trouwde Louise met de vooraanstaande muziekuitgever Aristide Farrenc. Haar composities werden door tijdgenoten, waaronder Robert Schumann, heel enthousiast ontvangen.

Sonate in c-mineur, Op. 37, gepubliceerd in 1848, heeft veel verwantschap met werken van Schumann en Beethoven. Het begin in een tragische modus heeft lange treurige melodieën en stormachtige uitbarstingen. Het mooie, tedere Adagio doet denken aan de Sonate Pathétique van Beethoven. Het laatste rondo, in een pittig tempo gespeeld, roept ondeugende geestigheid op die je in veel van Beethovens rondo’s in c-mineur aantreft. Het zit vol met humor, charme en onverwachte wendingen.

De compositie ‘Variations concertantes sur un air Suisse’ voor viool en piano Op. 20 is waarschijnlijk begin 1830 gecomponeerd. De invloed van Farrencs voormalige leraar Hummel is in veel virtuoze pianopassages duidelijk hoorbaar.

Sonate in A-majeur, Op. 39, gepubliceerd in 1850, verschilt duidelijk met eerder werk van haar. De compositie brengt lichtheid, elegantie en sprezzatura (virtuositeit/zwier/speels gemak). Het eerste deel begint met een Mozartiaans thema. Het is een voortdurend duet tussen de piano en de viool, dat geniet van een zalige onschuld en charme. Het tweede deel is een heerlijk Scherzo, opnieuw vol humor en heimelijke harmonische wendingen. Het Adagio begint met een eenvoudig maar emotioneel ontroerend thema. Het ontwikkelt zich tot een prachtig cantabile. De Finale sluit de Sonate af met welsprekende gratie en charme, vol speelse, bloemrijke versieringen en passagewerk.

Anders Muskens en Aleksandra Kwiatkowska ontmoetten elkaar op het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Zij volgden masterclasses bij o.a. Kati Debretzeni, Walter Reiter, Bart van Oort, Mimi Mitchell en Rachael Beesley. Het duo speelt op historische instrumenten. In 2022 maakte het duo hun eerste cd-opname ‘Louise Farrenc – Complete works for violin and fortepiano’.

Anders Muskens, geboren in Canada, is muziekwetenschapper, ensembledirecteur en actief als internationaal pianist. Hij begon zijn pianostudie op 4-jarige leeftijd. Hij voltooide zijn pianostudie op de moderne piano aan het Royal Conservatory of Music in Toronto. Aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag voltooide hij zijn master fortepiano bij Bart van Oort en Petra Somlai en klavecimbel bij Fabio Bonizzoni en Patrick Ayrton. Momenteel is Anders promovendus musicologie aan de Eberhard Karls Universiteit van Tübingen onder supervisie van prof. dr. Matthew Gardner, prof. dr. Thomas Schipperges en dr. Jed Wentz. Hij doet onderzoek naar het verband tussen retorisch acteren en muziek in de periode 1740–1830. Hij is de oprichter van Das Neue Mannheimer Orchester.

Aleksandra Kwiatkowska, geboren in Polen, woont in Nederland. In 2021 behaalde zij haar Master Barokviool met onderscheiding o.l.v. Kati Debretzeni en Walter Reiter aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. In 2015 rondde zij haar studie moderne viool af aan de Fryderyk Chopin Universiteit in Warschau. Zij is actief als vioolsolist en kamermuzikant. Zij gaf concerten in binnen- en buitenland o.a. in Indonesië en de VS. Aleksandra speelde in het Orkest van de Achttiende Eeuw, Il Gardellino, de Orchestra of the Age of Enlightenment Academie, Opera2Day, de Nieuwe Nederlandse Academie, de Collegium Vocale Academy en Das Neue Mannheimer Orchester.

Programma

Sonate voor viool en piano opus 37 nr. 1 in c-moll

• Largo – Allegro
• Poco Adagio
• Finale: Allegro vivace

Variations concertantes sur un air Suisse voor viool en piano opus 20

• Introduzione
• Andante maestoso – Tema
• Andante

Sonate voor viool en piano opus 39 nr. 2 in A-Dur

• Allegro grazioso
• Scherzo: Allegro
• Adagio
• Finale: Allegro

Radio Antiqua nodigt het publiek uit op een boeiende reis door de diverse landschappen van barokmuziek, met meesterwerken van gerenommeerde componisten uit de 17e en 18e eeuw. De 17e eeuw was een periode van revolutie, gekenmerkt door overzeese handel, oorlog, wetenschappelijke ontdekkingen en de uitbreiding van humanistische idealen, wat tot een enorme verandering leidde in de manier waarop mensen de wereld om hen heen ervaarden. In dit kader ontstond een nieuw doel voor muzikale expressie: de menselijke passies in beweging brengen en emoties overbrengen.

Met de evolutie van het barok tijdperk tot in de 18e eeuw, bleven componisten de grenzen van de muzikale expressie verleggen. De muziek uit deze periode kende een verfijning van vormen en technieken, waarbij componisten als Antonio Vivaldi en Giovanni Benedetto Platti bijdroegen aan de ontwikkeling van instrumentale muziek. Vivaldi’s energieke concerten en Platti’s expressieve sonates tonen de evolutie van barokmuziek naar de Rococo-periode, gekenmerkt door zijn sierlijke en decoratieve stijl. ‘Contrasti Armonici’ onderzoekt ook de overgang van het barokke naar het klassieke tijdperk, waarbij de blijvende invloed van barokcomponisten op toekomstige generaties wordt benadrukt.

Radio Antiqua werd opgericht met als uitgangspunt het minder bekende repertoire uit te voeren in zijn unieke instrumentatie. Om zijn naam eer aan te doen, is Radio Antiqua voortdurend op zoek naar diepe interactie en communicatie met haar publiek, waarbij favoriete nummers gecombineerd worden met obscure ontdekkingen.

Radio Antiqua was winnaar van de Juryprijs en de Publieksprijs op het Internationale Händel Festspiele Göttingen Concours en won de tweede Prijs en Publieksprijs op het Internationale Van Wassenaer Concours Utrecht. Het ensemble ontving enthousiaste reacties van de gespecialiseerde pers in Engeland, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Italië en Nederland. Radio Antiqua is verschenen op prestigieuze internationale festivals zoals Innsbrucker Festwochen der Alten Musik, Händel Festspiele Göttingen, Festival d’Ambronay, Pavia Barocca, Opus Amadeus Festival (Istanbul) en Thüringer Bachwochen. Het ensemble was te zien in een aantal live radio-uitzendingen bij onder anderen France Musique, Concertzender Nederland, Radio 4 en REMA Radio.

Radio Antiqua’s eerste cd Treasures of the German Baroque werd in oktober 2015 uitgebracht door Ambronay Editions. Deze opname werd geselecteerd als ‘choix de France Musique’ en werd in heel Europa met uitstekende recensies ontvangen. Na dit project volgde hun opname van G.B. Platti’s triosonates voor het label Ramée, bekroond met 5 sterren door Diapason en Classica Magazine.

Programma

Giovanni Legrenzi (1626-1690)

• Sonata detta La Foscari (1655)

Bartolomé de Selma y Salaverde (ca. 1595-?)

• Fantasia per fagotto solo (1638)

Giovanni Battista Fontana (?1589-?1630)

• Sonata XII (1641)
• Sonata Seconda (1641)

Johann Rosenmüller (ca. 1619-1684)

• Sonata terza (1682)

Johann Heinrich Schmelzer (1620-1680) / Johann Paul von Westhoff (1656-1705)

• Aria / Imitazione del liuto

Johann Heinrich Schmelzer

• Sonata a tre

Pauze van 10 minuten

Giovanni Benedetto Platti (1697-1763)

• Ricercare voor viool en cello
• Sonata voor cello en basso continuo

Antonio Vivaldi (1678-1741)

• Concerto da camera RV 100 in F

De Engelse countertenor Alex Potter begon zijn muzikale carrière als koorknaap aan de kathedraal van Southwark. Hij studeerde in Oxford en vervolgde zijn zangstudie aan de Schola Cantorum van Bazel, waar hij les had van Gerd Türk. Alex Potter geldt als één van ’s werelds beste countertenoren van dit moment. Door ‘The Times’ geprezen om zijn ‘ethereal tone and beautiful control’. Als barokzanger werkte hij onder meer met de dirigenten Philippe Herreweghe, Thomas Hengelbrock, Peter Neumann, Jordi Savall, Jos van Veldhoven, Frieder Bernius en vele anderen. Zijn discografie is omvangrijk. Alex werkt regelmatig samen met het koor en orkest van de Nederlandse Bachvereniging, maar ook met Il Gardellino, Collegium 1704, Concerto Copenhagen, La Festa Musicale e.a.

Rie Kimura is geboren in Japan. Haar briljante viooltechniek wordt alom geprezen en maakt haar tot een veelgevraagd solist en kamermuziekmusicus. Naast Fantasticus, waarvan zij een van de oprichters is, speelt Rie regelmatig met The Amsterdam Baroque Orchestra, Bach Collegium Japan, Apollo Ensemble en de Nederlandse Bachvereniging. Haar eerste solo-opname ‘Tartini & Veracini’ werd in 2015 uitgebracht en ontving een zeldzame 5-sterren recensie van de Volkskrant. Rie won talloze prijzen, waaronder de hoofdprijs van de Yamanashi Early Music Competition 2008 (Japan) en verschillende ensembleprijzen in Brugge en Amsterdam. Zij won in 2010 de Premio Bonporti barokvioolwedstrijd in Italië, waar zij ook de publieksprijs ontving.

Nadat Elise Dupont de historische uitvoeringspraktijk ontdekte ging er een nieuwe wereld voor haar open. Zij heeft concerten gegeven met gerenommeerde ensembles zoals de Nederlandse Bachvereniging, het Orkest van de Achttiende Eeuw, Amsterdam Baroque Orchestra, Il Gardellino (BE) en Collegium Marianum (CZ). Ze speelt regelmatig in België bij A Nocte Temporis en Musica Gloria. Hoogtepunten in haar jonge carrière zijn haar rol als concertmeester bij Le Concert d’Apollon in hun debuut tijdens het Festival Oude Muziek Utrecht en haar solo-optreden in Wigmore Hall tijdens de Bicentenary Prize van de Royal Academy of Music. De viool die Elise bespeelt is in 1691 gebouwd door de Amsterdamse vioolbouwer Willem van der Sijde, en werd ooit bespeeld door de jonge prinses Juliana.

Robert Smith is een Engelse barokcellist en gambist. In 2012 won hij de 1ste prijs, de publieksprijs en de speciale prijs van de Bach-Abel Viola da Gamba-Competition in Köthen. In 2013 werd Roberts spel in The Strad beschreven als: ‘Intensely expressive, highly dramatic.’ In 2014 bracht Robert zijn eerste solo-opname uit met muziek voor viola da gamba ‘Tickle the Minikin’. De opname ontving vele enthousiaste recensies en was de ‘Instrumentale Keuze’ van BBC Music Magazine in augustus 2014. In augustus 2017 bracht Robert een van de eerste opnames uit van Telemanns nieuw ontdekte Fantasias voor solo viola da gamba. The Observer beschreef zijn spel als ‘spel van uitzonderlijke kwaliteit’. In 2019 kwam de schitterende cd ‘La Gracieuse’ uit met werken van Marin Marais. Robert is hoofdvakdocent historische cello en viola da gamba aan de Hochschule für Musik und Tanz in Keulen.

Pieter-Jan Belder is een veelgevraagd klavecinist, fortepianist, continuospeler en blokfluitist. Hij geniet een internationale carrière. Als dirigent van zijn eigen ensemble Musica Amphion is Pieter-Jan regelmatig te gast in het Koninklijk Concertgebouw. In 1997 was Pieter-Jan prijswinnaar van de NDR-Musikpreis te Hamburg. In 2000 werd hij winnaar van het Internationale Bachwettbewerb Leipzig. Hij geeft regelmatig masterclasses en is een veelgevraagd gastdocent. Sinds 1991 maakte Belder meer dan 140 cd-opnames waarmee hij internationale erkenning en bekendheid verwierf. Pieter-Jan Belder doceert oude muziek aan de Musikhochschule in Lübeck. Hij werkt intensief samen met Rie Kimura in een vast kamermuziekduo. Hun opname met alle vioolwerken van C.P.E. Bach werd door de Volkskrant verkozen tot één van de 50 beste cd-producties van 2017.

Programma

Johann Rosenmüller (1619-1684)

• ‘Vox dilecti mei’ – alt, 2 violen en basso continuo
• Sonate III in d-moll (1682) – viool, viola da gamba en basso continuo

Giovanni Legrenzi (1626-1690)

• ‘Non sussurrate’ – alt, 2 violen, viola da gamba en basso continuo

Bartolomé de Selma y Salaverde (ca. 1595 – na 1638)

• Susanna un jour (Venetië, 1638), diminutie – viola da gamba en basso continuo

Alessandro Grandi (1586-1630)

• ‘O quam tu pulchra es’ – alt en basso continuo

Tarquinio Merula (1595-1665)

• ‘Laudate pueri’ – alt, 2 violen en basso continuo

Pauze van 10 minuten

Johann Rosenmüller

• Sonate 6 in F-Dur (1682) – 2 violen, viola da gamba en basso continuo
• ‘Christum ducem’ – alt, 2 violen en basso continuo

Barbara Strozzi (1619-1677)

• ‘In medio maris’ – alt en basso continuo

Alessandro Stradella (1639-1682)

• Sinfonia in d-moll – viool, viola da gamba en basso continuo
• Plain-chant ‘Salve Regina’

Giovanni Rovetta (1596-1668)

• ‘Salve Regina’ – alt, 2 violen, viola da gamba en basso continuo